فله فروشی شیرخام در مازندران: تهدید سلامت شهروندان

بررسی‌های تاریخی نشان می دهد که گسترش فله فروشی شیر پدیده‌ای که در مدت یک دهه گذشته بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان را تحت تاثیر قرار داده است، چراکه سنتی و کوچک بودن واحدهای دامداری و همگانی شدن فرهنگ مصرف شیر خام فله ای به جای شیر پاستوریزه کارخانه ای مهم ترین دلیل در این نوع از فعالیت در عرضه و تقاضای محصولات لبنی در این خطه از شمال است.

مازندران تنها استان در کشور است که همچنان با وجود گسترش شهرنشینی در کشور، ۴۷ درصد از جمعیت حدود سه میلیون و ۴۰۰ هزار نفری آن در روستاها زندگی می کنند و دامداری سنتی مکمل شغل کشاوررزی این جمعیت به شمار می رود.

 به اعتقاد کارشناسان صنایع غذایی، بخشی از شیر تولیدی در دامداری های سنتی روستایی به خود مصرفی می رسد ولی بیشتر آن با حضور چند واسطه و دلال به نام شیر تازه به صورت فله در مناطق شهری و روستای در اختیار مصرف کنندگان قرار می گیرد.

 شواهد عینی نیز نشان می دهد که در چند سال گذشته مراکز عرضه شیر فله تحت عنوان «واحدهای عرضه لبنیات سنتی» در شهرهای مازندران چندین برابر شده است. همچنین عرضه شیر خام فله ای از طریق خودروهای سیار حمل شیر در مناطق روستایی و شهری یکی دیگر از روش های عرضه این محصول مهم که نیازمند رعایت مقولات بهداشی به خصوص زنجیره سرد است را شاهد هستیم.

 بررسی ها از اظهارات شماری از دامداری های سنتی در روستاهای بالا دست مازندران نشان می دهد که واحد های صنایع لبنی با این روستاها فاصله زیادی دارند و این که دامدار اگر بخواهد شیر خود را به این شرکت ها بفروشد، علاوه بر این که هزینه حمل و نقل افزایش می یابد، قیمت پیشنهادی خرید صنایع را به نسبت افرادی که با حضور در روستاها شیر را جمع آوری می کنند که به نفع دامداران است را ترجیح می دهند.

 دامداران می گویند؛ این که افراد به چه صورت شیر را جمع آوری، حمل و نقل و عرضه می کنند، به دامداران کوچک که روزانه ۱۰ تا ۱۵ کیلو شیر تولید می کنند، ربطی ندارد، ما محصول را به قیمتی که برای ما به صرفه تر باشد، عرضه می کنیم.

هشدار دامپزشکی درباره خطرات مصرف شیر خام غیرمجاز

رئیس اداره دامپزشکی نکا نسبت به خطرات تهیه شیر خام از منابع فاقد هویت برای واحدهای عرضه لبنیات سنتی هشدار داد.

 هایده باقری در تشریح نتایج بررسی‌های میدانی مشترک با شبکه بهداشت و درمان شهرستان، گفت: کارشناسان حوزه سلامت محیط به همراه همکاران این اداره، وضعیت واحدهای عرضه لبنیات سنتی را از جنبه‌های مختلف بهداشتی مورد بررسی قرار دادند که در این میان، کیفیت شیر خام مصرفی به عنوان اصلی‌ترین مؤلفه در سلامت محصول نهایی شناسایی شد.

او افزود: به تمامی واحدهای لبنیات سنتی ابلاغ شده است شیر مورد نیاز خود را فقط از سکوهای مجاز جمع‌آوری شیر یا دامداری‌های صنعتی که تحت کنترل و تأیید دامپزشکی هستند، تهیه کنند و هیچ عذری برای استفاده از منابع فاقد هویت و غیرمجاز پذیرفته نخواهد شد.

 باقری گفت: شیرهای فاقد منبع مشخص هیچ‌گونه تضمین بهداشتی ندارند و می‌توانند زمینه‌ساز انتقال بیماری‌های خطرناک و مشترک بین انسان و دام، از جمله تب مالت، بروسلوز و سل گاوی شوند.

 رئیس اداره دامپزشکی نکا افزود: متصدیان واحدهای عرضه لبنیات سنتی در قبال منبع تهیه شیر خود مسئول هستند و باید پاسخگوی سلامت مصرف‌کنندگان باشند.

او گفت: همکاری با شبکه بهداشت و درمان برای بررسی مستمر این مراکز در دستور کار قرار دارد و آموزش‌های چهره‌به‌چهره به متصدیان نیز با جدیت پیگیری می‌شود تا سطح آگاهی آنان افزایش یابد و شرایط بهداشتی واحدها ارتقا پیدا کند.

 فعالیت ۷۰ درصدی واحدهای دامداری سنتی در روستاهای مازندران

رییس سازمان جهادکشاورزی مازندران با اظهار این که سه میلیون و ۷۳۵ هزار و ۴۳۸ رأس دام در استان نگهداری می‌شود که این حجم عظیم دام، حاصل تلاش شبانه روزی دامداران و حمایت‌های دولتی در بخش‌های بهداشت، نهاده‌ها و تجهیزات است گفت: ساختار دامداری استان از دو بخش صنعتی و سنتی نشکلی شده است که عمده آن سنتیس است.

 اسدالله تیموری توضیح داد: در حال حاضر ۴۱۴ واحد دامداری صنعتی فعال با فناوری نیمه مدرن و مدرن و ۹ هزار و ۶۸۰ واحد دامداری سنتی مجوزدار در سطح استان فعال هستند و علاوه بر تولید شیر، نقش مؤثری در اشتغال پایدار روستایی و جلوگیری از مهاجرت دارند.

 وی با تأکید بر لزوم افزایش بهره وری افزود: با وجود این ظرفیتها، میانگین تولید شیر به ازای هر رأس دام در مازندران همچنان قابلیت ارتقا دارد.

 او ادامه داد: برنامه‌های سازمان جهاد کشاورزی در سال ۱۴۰۵ شامل اصلاح نژاد، بهبود تغذیه، ترویج جایگاه‌های بهداشتی و کاهش تلفات دام است تا سهم استان از تولید ملی افزایش یابد.

 وی گفت: تولید شیر منوط به تأمین نهاده ها، حمایت تعرف‌های از محصولات داخلی و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در استان است که تحقق این مهم نیازمند همکاری همه دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی دارد.

 طبق آمار انجمن صنایع غذایی مازندران ۴۵۰ واحد شناسایی شده صنایع غذایی مازندران در ۹ گروه لبنی، آرد، فرآورده های گوشتی، روغن، بسته بندی، کنسرو غیر گوشتی، فرآورده های آردی، نوشیدنی و کشتارگاه طیور فعالیت دارند.

 مازندران هر چند سالانه با تولید بیش از ۷۰۰ هزار تن شیر خام، رتبه دوم کشور را دارد که ۷۰ درصد آن در واحدهای سنتی و در روستاها تولید می شود اما کارخانه های لبنیاتی استان مازندران سالانه ۹۰۰ هزار تن شیر به عنوان مواد اولیه مصرف می کنند که فقط ۳۰ درصد آن در استان تامین و بقیه با هزینه حمل چندین میلیاردی از دیگر استان های کشور وارد می شود.